چاپ شده در مجله داستان شیراز- شماره 16و17- تابستان و پاییز 1400
«سه قطره خون» ما را با روایتی پیچیده مواجه میکند. روایتی که بارها در آن زمان، مکان، شخصیتها و پیرنگ در هم گره میخورند تا جایی که خود را با کلاف سردرگمی روبرو میبینیم. روایت ظاهری تکرار شونده دارد. با پیشروی در داستان، بارها احساس میکنیم به نقطه قبل بازگشتهایم و همزمان در حال پیشروی نیز هستیم. احساسی متناقض و عجیب از پیشروی و بازگشت توأمان. خواهیم دید که این امر چگونه با کمپوزیسیون اثر در ارتباط است.
برای این که بتوانیم قدم به قدم پیش برویم، بهتر است روایت را به تکههای پیرنگی-شخصیتی-مکانی-مضمونی تقسیم کنیم و نسبتش را با شخصیتهای مختلف داستان بسنجیم (جدول 1).
جدول 1
شخصیت ها* | بیماری روانی | منشأ ناله های ترسناک | اطاق آبی تا کمرکش کبود | مرغ حق به عنوان صاحب قطره های خون | تار و تصنیف | نامزد (دختر، رخساره) | بوسه | شلیک | کتاب و جزوه روی میز | ششلول | مؤنث ها | جنایتکار یا گناهکار |
میرزا احمد خان (راوی) | * | * (گربه و مرغ حق) | * (سلول) | * | * | * (رخساره، عشق دختر جوان) | * | * | * | |||
سیاوش | *(بیماری جسمی) | * (گربه) | * (اتاق) | * (فقط تار) | * (رخساره) | * | * | * | * | |||
عباس | * | * | * (دختر جوان) | * (دختر جوان) | ||||||||
ناظم | * | * (دستور دهنده) | * | |||||||||
رخساره | * | |||||||||||
دختر جوان | * | |||||||||||
حسن | * | * (کشتن آدمها) | ||||||||||
محمدعلی | * | |||||||||||
قصاب | * | |||||||||||
دیوانه دست بسته | * | |||||||||||
تقی | * | * (کشتن زنها) | ||||||||||
صغراسلطان | * | * | ||||||||||
گربه | * | * | ||||||||||
مرغ حق | * | * (خوردن گندم صغیر) |
* در این ستون، شخصیتهای دکتر، قراول، زن و مرد همراه دختر جوان و مادر رخساره به علت کماهمیتتر بودنشان وارد نشده است. همچنین گربه و مرغ حق به علت اهمیتشان به عنوان شخصیت در نظر گرفته شده است.
جدول 1 مجموعهای از شباهتها و تفاوتها را به ما نشان میدهد: